In Weerde (Aarschot) hebben archeologen een middeleeuws kerkje kunnen lokaliseren en resten aangetroffen van minstens 5 graven. Volgens een bijschrift in het 16de eeuwse kaartboek van De Croy zou het gaan om de oudste kerk uit Brabant. Aardewerk uit de 9de eeuw dat in de onmiddellijke nabijheid werd aangetroffen wijst op de ouderdom van de site. De kerk werd in de 17de eeuw afgebroken.
De studieopdracht werd uitbesteed aan het Nederlands studiebureau RAAP. De archeologische opgravingen in Weerde kaderen in een test door de afdeling Monumenten en Landschappen van een niet-ingrijpende prospectiemethode van de bodem. Concreet betekent dit dat eerst geofysisch onderzoek werd uitgevoerd, waarbij de resistiviteit (weerstand) van de bodem werd gemeten. De resultaten van dit onderzoek werden dan geverifieerd door middel van proefsleuven. Zo tracht men – in navolging van de Conventie van Malta uit 1992 – inzicht te krijgen in de aard van archeologische sporen zonder te graven in de bodem. Opgraven kan immers maar één keer gebeuren.
In heel het gebied werden aardewerkscherven aangetroffen, waarvan de oudste dateren uit de 9de en 10de eeuw. Het aardewerk in het kerkpuin gaat terug tot de 12de eeuw. In het noordelijk deel werden stukjes ijzerzandsteen, mortel en leisteen aangetroffen die verband konden houden met de kerk. Een elektrisch weerstandonderzoek hielp de archeologen de resten van de kerk nauwkeurig in kaart te brengen. Op de site werden minstens 5 graven gelokaliseerd. De site was afgebakend door een gracht.
De kerk bevond zich ten oosten van Aarschot, stroomopwaarts op de Demer, ten zuiden van Langdorp, midden in de Demervallei. Weerde wordt voor de eerste keer vermeld in 1260. De Weerdse kerk was gewijd aan Sint-Lambertus. Weerde kreeg tenslotte de genadeslag in de godsdienstoorlogen op het einde van de 16de eeuw.
Zonder het 16de-eeuwse kaartboek van De Croy was de kerksite van Weerde nooit gelokaliseerd. Volgens het bijschrift (afbeelding links) was ze “de oudste kerk uit Brabant”. Al in de loop van de 17de eeuw werd ze volgens historische bronnen afgebroken. Een gedeelte werd gebruikt om de kerkhofmuur van de kerk van Langdorp te bouwen. Op 18de-eeuwse kaarten wordt de kerk van Weerde niet meer afgebeeld.
Bron: Belga – Stad Aarschot
Het archeologisch onderzoek aan het kerkje van Weerde, gelegen in de buurt van het kasteel Schoonhoven in de Demerbroeken, heeft niet de verwachte archeologische vondsten opgeleverd. Daardoor ziet het stadsbestuur van het plan af om de site toeristisch klaar te maken en er een pad voor de zwakke weggebruikers naartoe te leggen. Algemeen wordt aangenomen dat aan het kerkje Aarschot ontstaan is. Nadien werd de stad even verderop uitgebouwd. De stenen van het kerkje werden gebruikt om de kerk van Langdorp mee te bouwen.
Het Laatste Nieuws – 10 mei 2008