Midden-bronstijdbewoning in Sint-Gillis-Waas – Kluizenmolen

Midden-bronstijdbewoning in Sint-Gillis-Waas – Kluizenmolen

Onlangs werden de archeologische opgravingen die de Archeologische Dienst Waasland (ADW) het voorbije jaar uitvoerde in Sint-Gillis-Waas, n.a.v. de uitbreiding van de ambachtelijke zone Kluizenmolen, afgerond. Circa 3,5 ha van de in totaal 13 ha werden vlakdekkend onderzocht. Daarbij werden bewoningssporen uit bronstijd, ijzertijd en Gallo-Romeinse periode aangetroffen. De belangrijkste vondsten waren zonder twijfel de zeven zeer goed bewaarde plattegronden uit de midden-bronstijd.

Fysisch-geografische context en korte historiek van het archeologisch onderzoek

Sint-Gillis-Waas situeert zich op een uitloper van een dekzandruggencomplex dat zich grosso modo uitstrekt tussen Gistel in het westen en Stekene in het oosten, en dat de grens vormt tussen zandig Binnen-Vlaanderen en de Polderstreek. De KMO-zone, langsheen de snelweg E34, is gelegen op de uiterste noordelijke grens van deze zandige verhevenheid. Omwille van die specifieke fysisch-geografische context werden eerdere uitbreidingen van de KMO-zone tussen 1989 en 2000 intensief begeleid door de ADW en de vakgroep Archeologie van de Universiteit Gent. Dit leverde, naast sporen van Gallo-Romeinse en middeleeuwse occupatie, ook tientallen gebouwen en bijhorende structuren uit de late bronstijd / vroege ijzertijd op. D.m.v. luchtfotografie konden bovendien in de ruimere omgeving van het onderzoeksterrein diverse grafheuvels worden gelocaliseerd, waarvan enkele tijdens de opeenvolgende uitbreidingen van de KMO-zone werden onderzocht.

Resultaten van de huidige onderzoekscampagne

Een groot deel van het onderzoeksterrein werd ingenomen door de bodemsedimenten van een verdwenen laatglaciaal meer (‘paleomeer’), dat eerder al deels door de Vakgroep Archeologie werd bestudeerd. De bijkomende boringen van de huidige onderzoekscampagne lieten alvast toe de zuidelijke grenzen van het meer scherper af te lijnen en het reliëf van de bodem te reconstrueren.

Op de hoger gelegen zones rondom het meer konden diverse woon- en erfstructuren uit de Gallo-Romeinse periode worden vastgesteld. Concreet gaat het om drie woonhuizen uit de eerste eeuw (type Alphen-Ekeren), en drie uit de tweede/begin derde eeuw, telkens met een aantal bijgebouwtjes. Enkele oversnijdingen wijzen op een continuïteit in de occupatie. Vijf waterputten (foto) en evenveel brandrestengraven vervolledigen het beeld.

Minstens vier woonstructuren kunnen in de (wellicht late) ijzertijd worden gedateerd. De algemene opbouw van de gebouwen vertoont sterke gelijkenissen met plattegronden zoals die bij eerdere uitbreidingen van de KMO-zone werden vastgesteld, evenals met de ijzertijdstructuren die in 2009 in St-Niklaas – Europark-Zuid werden aangetroffen.

Tenslotte werden voor het eerst in het Waasland gebouwplattegronden aangetroffen uit de midden-bronstijd (wellicht midden-bronstijd-B, ca. 1500-1050 v.Chr.). Het gaat concreet om zeven structuren die, met uitzondering van één fragmentarisch bewaard exemplaar, uitzonderlijk goed bewaard bleven. Ze tonen allen eenzelfde noordwestelijke oriëntatie, en meten, met uitzondering van één kleiner gebouw, allen rond de 20 m in lengte. Vier van de gebouwen overlappen elkaar, hetgeen wijst op een langere occupatie die over verschillende generaties verliep. Ze vertonen ook telkens dezelfde lay-out, d.w.z. met een afgeronde (absidiale) zijde aan de noordwestelijke kant en een rechte korte zijde aan de andere kant. Daarmee verschillen ze van de tot dusver gekende voorbeelden in Vlaanderen: de voorbeelden van Maldegem en Weelde waren telkens aan beide korte zijden afgerond (de plattegronden op Flanders Expo waren te fragmentarisch bewaard om te kunnen vergelijken). De gebouwen van Sint-Gillis-Waas lijken daarentegen wel sterk op voorbeelden uit Zuid-Nederland, zoals Geldrop, Loon-op-Zand of Son en Breugel. Het vondstenmateriaal is helaas uitermate beperkt

Sporenplan van zone III met aanduiding van de Gallo-Romeinse gebouwen (rood) en de midden-bronstijdbewoning (groen)

Conclusie

De opgravingen brachten een meerperiodensite aan het licht die wellicht rechtstreeks kan gelinkt worden aan eerdere opgravingen in de onmiddellijke omgeving van de site. Door de vondst van bewoning uit de midden-bronstijd kan voor het eerst de relatie worden onderzocht met de talrijke gekende grafheuvelstructuren in de omgeving.

Meer info:
Bart Lauwers (Archeologische Dienst Waasland)

Share

1 reactie

  1. steven says:

    Proficiat met de mooie resultaten. Hopelijk komt het snel tot een wetenschappelijke publicatie

Reageer