Ferrariskaart nu ook online te raadplegen

Sinds kort is de Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik, beter gekend als de Ferrariskaart, ook online te raadplegen. Daarmee is een nieuwe stap gezet in de ontsluiting van ons historisch kaartmateriaal. Aan een portaal wordt nog gewerkt, maar via een omweg kunnen de verschillende kaartbladen reeds bekeken worden. De zogenaamde Ferrariskaart werd tussen 1771 en 1778, op last van keizerin Maria-Theresia en keizer Jozef II, opgemaakt onder leiding van Joseph Jean François Graaf de Ferraris.

Ferraris, generaal bij de Oostenrijkse artillerie en veldmaarschalk in de Oostenrijkse Nederlanden, kon daarbij putten uit de ervaring die hij reeds eerder had opgedaan bij het opstellen van een topografische kaart van het Zoniënwoud en een kaart van het domein van Mariemont.

De opmetingen en waarnemingen ter plaatse werden gedaan door de leerlingen van de Ecole des mathématiques du corps d’artillerie des Pays-Bas autrichiens de Malines. Het eindresultaat was een monumentaal werk van 275 met de hand getekende en ingekleurde kaarten van 0,90 bij 1,40 m, op een schaal van 1:11.520, aangevuld met twaalf delen handgeschreven commentaar van economische en hoofdzakelijk militaire aard (waterlopen, bruggen, bossen en mogelijkheden voor inkwartiering).

Van de Kabinetskaart zijn drie exemplaren bewaard, respectievelijk in het Kriegsarchiv te Wenen, het Rijksarchief te Den Haag, en de Koninklijke Bibliotheek van België te Brussel. Het Brusselse exemplaar was origineel bestemd voor Karel van Lotharingen, de toenmalige landvoogd van de Oostenrijkse Nederlanden en feitelijke opdrachtgever, en werd in 1922 in het kader van de compensaties voor de Eerste Wereldoorlog vanuit Oostenrijk aan België overgedragen. In het Nationaal Geografisch Instituut wordt ook nog een calque bewaard, door de Nederlandse overheid ter beschikking gesteld in 1859.

De kaarten werden tussen 1965 en 1976 heruitgegeven door het cultureel fonds Pro Civitate van het Gemeentekrediet van België als Kabinetskaarten van de Oostenrijkse Nederlanden opgenomen op initiatief van Graaf de Ferraris (Koninklijke Bibliotheek van België). Afdrukken kunnen tot op heden nog besteld worden via het Nationaal Geografisch Instituut.

Om de gedigitaliseerde Kabinetskaart te raadplegen kijkt u best eerst via de website van het Nationaal Geografisch Instituut (zoekportaal Kabinetskaart) even na op welk kaartblad het gezochte toponiem te vinden is. Met dit kaartnummer kunt u terecht op de webstek van de Koninklijke Bibliotheek van België waar u in de digitale catalogus het gewenste kaartblad selecteert. Via de URL volledig onderaan opent u de digitale kaart, die in hoge resolutie is ingescand en tot op ware grootte te raadplegen is.

Bron info Kabinetskaart: Wikipedia

Share

31 reacties

  1. Brouwers says:

    Ik probeer de kaart van Maastricht te laden maar het systeem geeft een geheugenprobleem.
    Ligt dit aan de server of aan mijn computer ?

  2. Tijl says:

    Bij mij lukt het momenteel ook niet. Server is misschien een beetje overbelast :-) Morgen misschien nog eens opnieuw proberen…

  3. [...] La carte de Ferrari est une carte historique établie entre 1770 et 1778 par le comte Joseph de Ferraris, directeur de l’école de mathématique du corps d’artillerie des Pays-Bas. Elle a été réalisée dans un but exclusivement militaire (n’appelle-on pas encore les cartes détaillées “Cartes d’Etat-major”, bien que l’ING n’est plus une institution militaire depuis 1976..). Elle fut publiée à l’échelle 1/11.520 et compte 275 planches. On peut y accéder au travers du site de l’ING : http://www.ngi.be/ferraris/FR/FR1-4-2.jsp, sur lequel il faut choisir la planche, pour la visualiser ensuite sur le site de la Bibliothèque Royale ou encore ici : http://www.cartesdeferraris.be.cx Source : Archeonet [...]

  4. Patrick Devos says:

    Toegang tot de kaarten werd geweigerd.
    Reden niet duidelijk.

    Systeem nog niet op punt ?

  5. Bart says:

    het blijkt inderdaad niet echt te werken.. tips ?

  6. Raf says:

    Bij mij lukte het op 2 novermber zonder problemen, ook nu weer kan ik zonder problemen kaart bekijken.
    Gewoon hier een kaar kiezen:
    http://193.190.242.138/scripts/mgwms32.dll?P0=FKBR&P1=1_JAN&P9=&P5=20&P4=&P2=5&P3=R_KI&P6=1589201
    En dan beneden op URL klikken. Werk perfect.

  7. Bart says:

    De problemen lijken inderdaad opgelost. Waarschijnlijk kan de server maar een beperkt aantal bezoekers tegelijkertijd aan.

  8. Dries says:

    ik werk met mac en krijg de link wel open, maar krijg dan alle soorten data maar geen kaart. Is het systeem niet mac-compatibel?

  9. Bart says:

    Momenteel geeft het systeem ook op PC weer een foutmelding. Het ligt volgens mij dan ook niet zozeer aan mac.

  10. bugmenot says:

    Sedert vandaag schijnt dit opnieuw te werken (ook op Mac).
    Maar wat een ellendig systeem is dit om aan een kaartje te geraken !
    Ik heb dan ook snel iets ineen geflanst dat wel bruikbaar is, zie :
    http://cff2doc.googlepages.com/ferrarisall.html
    De pagina, die getoond wordt na een keuze, komen jammer genoeg nog
    steeds van de originele website en zijn nog altijd even primitief.
    Het zou kunnen zijn dat ik ze niet kan verbetereen zonder de medewerking van de Koninklijke Bibliotheek.

  11. Bart Jacobs says:

    bugmenot, logische manier van werken. Dat zou NGI en KB ook moeten kunnen bedenken. Het is via hun website zeer omslachtig. Misschien moet je hen er eens op wijzen?

  12. Inderdaad, het systeem lijkt nu (eindelijk) te werken.
    Hulpkaartje, met links, van ‘bugmenot’ is erg praktisch. Bedankt!
    Maar de kaart nr. 0059 ‘Aelst ou Alost’ (Aalst – http://mara.kbr.be/kbrImage/ferraris/1616514.imgf) is bijna volledig ‘zwart’ en dus niet bruikbaar! Oorzaak?
    Tot wie zou men zich kunnen wenden om hieraan te verhelpen?

  13. bugmenot says:

    Bedankt voor de positieve feedback.

    @ B.J.
    NGI en KBR kunnen mij contacteren als zij dat zouden willen.
    Als zij de trafiek naar hun website in het oog houden, moeten zij deze pagina zeker opmerken.
    Is er nog ergens een andere pagina waarop dit nieuws gebaseerd is ?

    @ M.W.
    De oorzaak is ofwel een onopgemerkte fout tijdens het genereren van de “beeldenpiramide”, wat een begrijpelijk gebrek is aan kwaliteitscontrole, bij het beschikbaar maken van een dergelijke massa gegevens, en ook gemakkelijk kan hersteld worden.
    Maar als het een fout is in de software die zij gekocht hebben, dan zou een correctie
    wel eens maanden kunnen duren.
    Je moet je in elk geval wenden tot de KBR, aangezien jij zelf geen klant bent bij XLimage.

    PS
    Er is nog een andere fout in die database :
    Voor de kaart “20, Pecq” wordt “260, Manderen” getoond.
    Laat ons voorlopig veronderstellen dat dit ergens een tijpfout moet geweest zijn.

    Laat mij weten, als er nog andere fouten gevonden worden.

  14. Peter says:

    Wanneer je op de link klikt en bijvoorbeeld Bilzen wil weergeven gebeurd er toch niets.. kan iemand helpen?

    Mvg, Peter

  15. dieter says:

    @bugmenot: die kaart is klasse!
    nu nog de Popp en de Vandermaelen, en we zijn er helemaal

  16. Tim says:

    Voor vele andere kaarten kan je altijd terecht op
    http://patrimoine.met.wallonie.be/cartoth%E8que/
    een minimum kennis aan Frans is wel nodig ;-)

  17. Wim T says:

    Tim: goeie link met zeer bruikbaar en duidelijk kaartmateriaal.

  18. Raf says:

    Lijkt al terug niet te werken :)
    Mijn ervaring is dat het lijkt te werken tijdens werkuren, en niet erbuiten.
    Nog een mooie bron zijn de Atlassen der buurtwegen (1840) die op de sites van de verschillende provincies te raadplegen zijn.

  19. @Raf (reactie 18):
    Inderdaad, gans het weekeind functioneerde het systeem niet. En nu, op maandagmorgen, opnieuw weer wel. Zou de server met het programma en de bestanden misschien aangesloten zijn op de lichtschakelaar van de burelen KBR?
    In verband met de problemen met het kaartdeel nr. 0059 ‘Aelst ou Alost’ (Aalst – http://mara.kbr.be/kbrImage/ferraris/1616514.imgf)(reactie 12) stuurde ik op vrijdag 14 nov. een berichtje (e-mail) met vraag voor herstelling naar contacts@kbr.be. Wij wachten af.

  20. Noel says:

    Ik kan bijna alle kaarten openen behalve kaart 0184 Achel http://mara.kbr.be/kbrImage/ferraris/1616895.imgf
    telkens foutmelding: Line 166: throw new Exception(sprintf(“File ‘%s’ could not be found on XLserver ‘%s’!”, $strName, $this->strHostname));

  21. ruys says:

    Tientallen keren geprobeerd om de kaarten te openen en nooit gelukt. Vandaag ( 22 nov) gaat alles plots wel niettegenstaande de ongewijzigde werkwijze.
    Prachtig dat men deze kaarten thuis kan inkijken.

  22. Bert says:

    Na veel vruchteloze pogingen, eindelijk succes dank zij de gouden tip van bugmenot. Proficiat en bedankt.

  23. bugmenot says:

    Alle gekende fouten (“20, Pecq”, “59, Aalst” en “184, Achel”)
    in de Ferraris kaarten zijn erg snel gecorrigeerd door de KBR.

    Ondertussen is er nu ook een betere methode om de kaarten te
    bekijken (enkel voor kaart nr 1).
    Die is tegelijk simpeler en krachtiger en toont hoe het systeem
    van de KBR had moeten gewerkt hebben. Probeer maar eens met beide
    systemen in te zoomen op Lombardzijde.

    Als toemaatje is nu ook nog een veel simpeler toegang tot de
    kaarten van Jacob van Deventer (1550-1565) in de KBR mogelijk.

    Een update van het oorspronkelijke artikel, met een link
    die door Google kan opgepikt worden, zou welkom zijn.

    Mail mij, als er nog elders kaarten op het net rondzweven,
    die een dergelijke herwerking goed zouden kunnen gebruiken.

  24. [...] van de Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik, beter gekend als de Ferrariskaart, nu ook online te raadplegen is. Het systeem van de Koninklijke Bibliotheek vertoonde echter nog wat kinderziekten, en daarom [...]

  25. Zo juist de Ferraris kaarten ontdekt online. Waar kan ik de uitleg bij de nummertjes vinden?

  26. Maurice says:

    De kaart van Cruchten schijnt ook niet te werken http://mara.kbr.be/kbrImage/ferraris/1616503.imgf

  27. TomC says:

    Ik heb ook net de kaart ontdekt, met dank aan een collega cartofiele.

    @bugmenot: Schitterend werk die verbeterde interfacet. Ik kijk uit naar het moment waarbij je het systeem van kaart nr. 1 voor heel de kaart implementeert.

    @Reinilda: de legende bij de kaart kan je hier (http://www.hklille.be/extra1/ferraris_legende.pdf) vinden. De nummertjes verwijzen trouwens naar de parochie waaraan de woning verbonden was. Het nummer van de parochie staat trouwens in het groot naast parochiekerk.

  28. bugmenot says:

    Bedankt om een reactie achter te laten.
    De kaarten van het franstalig landsgedeelte zijn reeds goed bruikbaar, via
    http://cff2doc.googlepages.com/ferrarisFrench.html
    Het is erg eenvoudig om al de andere kaarten op dezelfde manier te verbeteren.
    De website van de KBR maakt dat alleen maar tijdrovend en saai, zonder hun medewerking ben ik dat dan ook niet van plan. Als zij (of iemand anders) daar een budget voor hebben, mogen zij mij altijd vragen.
    Als er zich een 20-tal vrijwilligers zouden aanbieden, die elke dag 1 kaart maken
    (1 a 2 uur werk), dan is de klus op 8 dagen geklaard.
    Als iemand ondertussen dringend nood heeft aan een bepaalde kaart, zou een kleine financiele bijdrage mij kunnen overtuigen om dat te verwezenlijken.
    Verdere discussie kan beter via het contactadres op mijn pagina gevoerd worden,
    aangezien ik deze webpagina normaal nooit meer bekijk.

    @Maurice
    246, Cruchten is inderdaad nog niet beschikbaar bij de KBR.

  29. Kristof says:

    Geld, het slijk der aarde… *zucht*

  30. [...] Sinds kort is de Ferrariskaart ook online te raadplegen. [...]

  31. dieter says:

    Ik vond een online, goed werkende versie van de kaart op
    http://www.ngi.be/NL/NL1-4-2-3.shtm

Reageer