Na twee jaar noeste arbeid stelde het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) vandaag de eerste versie van de ‘Onderzoeksbalans Onroerend Erfgoed’ voor. De onderzoeksbalans biedt een overzicht van de kennis, de hiaten en de actuele onderzoeksvragen met betrekking tot het onroerend erfgoed in Vlaanderen. De on-line publicatie op www.onderzoeksbalans.be zorgt ervoor dat het document door iedereen vlot raadpleegbaar is en dat de balans als een dynamisch document blijft evolueren. Aanvullend op de onderzoeksbalans brengt de ‘Bibliografie Onroerend Erfgoed’ de gepubliceerde kennis over onroerend erfgoed in kaart.

De onderzoeksbalans bestaat uit drie delen: monumenten, landschappen en archeologie. Ze werd samengesteld in nauwe samenwerking met wetenschappelijke instellingen, bevoorrechte getuigen en actoren uit het maatschappelijk middenveld. Het is de bedoeling dat de onderzoeksbalans de transparantie van het wetenschappelijk onderzoek verhoogt en tevens fungeert als platform voor de uitwisseling van opvattingen en inzichten. De onderzoeksbalans maakt het ook mogelijk om eventueel onderzoek te kunnen gaan toetsen op de beleidsrelevantie. Op basis van de hiaten aangegeven in de onderzoeksbalans zal het VIOE vanaf 2009 werken aan een jaarlijks onderzoeksprogramma gekaderd binnen een langetermijnperspectief.

De uitwerking van de onderzoeksbalans is een ambitieus project, dat meerdere jaren in beslag zal nemen. Aan de huidige ‘startversie’ werken momenteel al een 180-tal onderzoekers mee. Bij de voorstelling werd ook expliciet de vraag gesteld aan alle geïnteresseerden uit de sector om commentaar te geven op deze eerste versie, en om mogelijke aanvullingen te signaleren. Op basis hiervan zal dan een update van de onderzoeksbalans worden geredigeerd. Ook daarna nog zal de Onderzoeksbalans regelmatig worden aangepast. “Want net zoals onderzoek altijd evolueert, moet ook de onderzoeksbalans steeds in ontwikkeling blijven,” luidt het.

De bibliografie die bij de onderzoeksbalans hoort, biedt een overzicht van publicaties over onderzoek naar onroerend erfgoed in Vlaanderen, maar ook buitenlandse standaardwerken op vlak van theorie en methodologie en zogenaamde ‘grijze literatuur’ (verhandelingen, opgravingsrapporten…) die anders moeilijk opspoorbaar is. Op dit moment bevat de bibliografie al ongeveer 16.000 referenties.

Bevoegd minister Dirk Van Mechelen is alvast verheugd over het feit dat er voor het eerst een duidelijk kader voor onroerend-erfgoedonderzoek in Vlaanderen bestaat. “Binnen mijn beleid, of het nu gaat om inventarisatie, om bescherming of om beheer, heb ik er altijd naar gestreefd dat er gewerkt wordt aan een globaal afwegingskader. Dat lijkt evident, maar is niet altijd even gemakkelijk in de praktijk te brengen. De onderzoeksbalans is alvast een belangrijke bouwsteen om dit afwegingskader verder vorm te geven. Ik kijk dan ook uit naar de verdere uitbouw ervan,” stelt Van Mechelen. De minister hoopt bijvoorbeeld op de toevoeging van hoofdstukken over de archeologische dimensie van het oorlogserfgoed (bijv. wat betreft de frontzones en de crashsites van vliegtuigen), het aardkundig erfgoed of het bouwkundig erfgoed na 1975.

Externe link: www.onderzoeksbalans.be
Foto’s: Johan Van Rensbergen – Erf-goed.be