Tijdens het najaar van 2008 voerde het archeologisch projectbureau Archaeological Solutions een opgraving uit van circa 8.000 m² in Beerse (provincie Antwerpen). De opmerkelijke vondst van een ijzertijdboerderij met bijgebouwtjes tijdens de archeologische begeleiding van een verkaveling aan de Holleweg vormde het argument om een aanvullend proefsleuvenonderzoek uit te voeren op de omliggende bouwpercelen. Dit onderzoek, uitgevoerd door de Archeologische dienst Antwerpse Kempen (AdAK) in mei 2008, toonde aan dat er zich verspreid over het terrein diverse clusters van archeologische sporen bevonden. Om die reden werd beslist om een zone van circa 8.000 m² af te lijnen voor verder vlakdekkend archeologisch onderzoek.
De aanleiding van het onderzoek was de geplande verkoop van reeds verkavelde percelen langsheen de Holleweg. De vlakdekkende opgraving liep van oktober tot december 2008 waarbij de dagelijkse leiding in handen was van Nick Van Liefferinge en Jasmine Cryns. De opdrachtgever bekostigde al het veldwerk; het agentschap R-O Onroerend Erfgoed en AdAK begeleidden de archeologische werkzaamheden.
De oudste structuren werden aangetroffen langsheen een langgerekte dekzandrug en dateren uit de midden ijzertijd (500-250 v. Chr.). Opvallend zijn twee goed bewaarde plattegronden van tweebeukige woonstalhuizen (type Haps) en bijbehorende bijgebouwtjes (spijkers). Hoewel de afmetingen van beide gebouwen wat lijkt te verschillen en ze niet in dezelfde lengte-as ten opzichte van elkaar liggen zijn er vooralsnog weinig redenen om aan te nemen dat beide gebouwen niet gelijktijdig werden bewoond. Deze hypothese kan enkel worden tegengesproken na het verkrijgen van de resultaten van de absolute dateringen. Uit de vulling van een paalspoor van gebouwplattegrond II kwam een randfragment van een geknikte schaal of ondiepe kom met gegladde buitenwand aan het licht. De zwakkere schouderknik, de ruwere afwerking en de licht concave schouder wijzen op een datering in de tweede fase van de midden ijzertijd of het begin van de late ijzertijd (circa 375-200 v. Chr.).
Het beeld van de ijzertijdbewoning te Beerse-Holleweg sluit aan bij de bekende sites uit de regio. Goed bewaarde huisplattegronden zijn echter nog zeldzaam. In Beerse is dit de eerste maal dat dergelijke huisplattegronden uit de ijzertijd zijn onderzocht.
Verspreid tussen de ijzertijdsporen bevonden zich nog een aantal middeleeuwse structuren. Zo vormt een strakke rechthoekige configuratie van slecht bewaarde paalsporen een restant van een vroegmiddeleeuwse gebouwplattegrond van een vooralsnog onbepaald type. In de zuidwestelijke hoek van dit gebouw werden vermoedelijk ook restanten van een bijgebouwtje aangetroffen. Uit de vullingen van de paalsporen kwamen twee fragmenten van handgevormd aardewerk met opvallende wijnrode inclusies aan het licht. Dit aardewerktype kwam voor tijdens de Karolingische periode (750-900 n. Chr).
In het meest noordelijke gedeelte van het onderzoeksgebied werd nog een bootvormige gebouwplattegrond uit de volle middeleeuwen (1000-1200 n. Chr.) aangetroffen. De aanwezigheid van nederzettingsstructuren uit de volle middeleeuwen hoeft geen verbazing te wekken aangezien er in het verleden al gelijkaardige gebouwstructuren werden aangetroffen tijdens archeologische opgravingen net ten noorden van het onderzoeksgebied. Hoogstwaarschijnlijk maakt deze plattegrond van een woonhuis of schuur dan ook deel uit van een meer uitgestrekte landelijke nederzetting uit de volle middeleeuwen. Het schaarse aardewerkensemble uit de paalsporen van de bootvormige plattegrond omvat enkele fragmenten van Maaslandse en Rijnlandse importproducten (resp. Andennekeramiek en proto-steengoed) als lokale grijze baksels (kogelpotaardewerk). Het aardewerk wordt algemeen gedateerd in de 10e- 12e eeuw.
Meer info: Nick Van Liefferinge (Archaeological Solutions, 0486/87.51.35) of Wim Tiri (Archaeological Solutions, 0496/27.79.41).
