"De oudste stad van Vlaanderen ligt in Riemst"

Detectoramateurs hebben in de Limburgse gemeente Riemst een groot aantal vondsten uit de Romeinse periode ontdekt. Pikant detail: de artefacten, waaronder fibulae, munten en metalen gebruiksvoorwerpen, bleken afkomstig uit de binnenstad van Tongeren. In een persbericht noemt de Zuid-Oost-Limburgse Archeologische Dienst (ZOLAD) de vondst alarmerend: “Kan het dat dergelijke vondsten, vaak van uitzonderlijke museale waarde, zo maar ongeregistreerd uit Tongeren verdwijnen?” Het stadsbestuur van Tongeren reageerde deze namiddag gepikeerd op de aantijgingen, en benadrukt haar inspanningen voor het archeologisch patrimonium.

De ZOLAD streeft in haar werking naar goede contacten met de metaaldetectie-amateurs die in het werkgebied hun hobby uitoefenen. “Groot was echter mijn verbazing toen op een dag een aantal amateurs met uitzonderlijk mooie vondsten uit de Romeinse periode kwamen aandraven,” aldus intergemeentelijk archeoloog Tim Vanderbeken. “Het ging om tientallen fibulae, sierraden zoals hangertjes, ringen en armbanden, metalen gebruiksvoorwerpen, tientallen munten en om fragmenten aardewerk. Alles was afkomstig van één enkele plaats: een locatie in Riemst waar Tongerse stadsgrond, afkomstig van bouwwerkzaamheden, gestort wordt.”

“De vondst van deze uitzonderlijke metalen voorwerpen is zonder meer alarmerend,” vervolgt Vanderbeken. “Het betekent immers dat tientallen tonnen stadsgrond weggegraven worden zonder dat er ook maar één archeoloog aan te pas komt. Kan dit zomaar? Eigenlijk niet: sinds 1993 bestaat er immers een decreet die de archeologische zorgplicht voorschrijft. Dit houdt in dat archeologisch bodemarchief ieders verantwoordelijkheid is en dus niet zomaar ongedocumenteerd kan en mag verdwijnen. Een dergelijk scenario is niet altijd even haalbaar, maar de vraag die rijst is toch of dit wel kan in Tongeren? Wanneer een stad er prat op gaat de oudste van Vlaanderen te zijn, dan mogen we toch verwachten dat ze haar bodemarchief toch op een volwassen manier beheerd? Wanneer een stad een stadsarcheologische dienst heeft, dan mag men toch aannemen dat deze alle middelen krijgt om naar behoren te functioneren?”

Het stadsbestuur van Tongeren vindt de aanval op haar archeologisch beleid totaal misplaatst. In een persbericht stelt de stad dat de grond in elk geval niet kan afkomstig zijn van openbare werken in opdracht van het stadsbestuur: “Alle gronden van dergelijke werken gaat naar grondverwerkingsbedrijven waarmee de stad Tongeren een overeenkomst heeft en worden archeologisch wel degelijk onderzocht. Dergelijk onderzoek staat trouwens ook steeds onder toezicht van het Vlaams Agentschap Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed.”

“Bovendien is het zo dat in Tongeren voor alle bouwprojecten, en meer in het bijzonder voor PPS-projecten, sociale huisvestingsprojecten, publieke investeringen en investeringen van promotoren de wetgeving strikt nageleefd wordt,” stelt de stad. “Tongeren werkt nauw samen met het Agentschap Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed dat als enige in Vlaanderen bevoegd is om archeologisch onderzoek op te leggen. Het stadsbestuur is, voor alle duidelijkheid, niet eens bevoegd om archeologisch onderzoek op te leggen. Elke bouwvergunning wordt geadviseerd door het agentschap, en, wanneer dit nodig is, wordt een archeologisch onderzoek opgelegd.

Het stadsbestuur naar eigen zeggen echter geen invloed op kleinschalig, private projecten en ook niet het recht om zomaar tussen te komen. Men sluit dan ook niet uit dat de gestorte grond vanuit een dergelijk project komt. Om deze reden betreurt de stad ook dat ZOLAD weigert informatie te geven over de herkomst van de gestorte grond. Het stadsbestuur benadrukt ten slotte dat de aanzienlijke inspanningen die Tongeren voor archeologie doet: “De stad Tongeren heeft in tegenstelling tot omliggende gemeenten een eigen archeologische dienst met eigen werkingsmiddelen.”

Share

3 reacties

  1. Jan says:

    Heeft het stadsbestuur al gehoord van meldingsplicht en zorgplicht??

  2. DRO says:

    Of van het decreet houdende de ruimtelijke ordening?
    Misschien moet iemand eens uitleggen hoe de bevoegdheidsverdeling rond wie welke stedebouwkundige vergunning verleent in mekaar zit.
    Vergis ik me of is het juist het stadsbestuur, in de vorm van het college van burgemeester en schepenen, dat de vergunningen verleent voor de kleinere werken en de private bouwwerken? En is het dan niet datzelfde CBS dat voorwaarden kan opleggen in die stedebouwkundige vergunning. Zoals voorwaarden rond archeologie?
    Vandaar dat er in Tongeren alleen maar grote publieke werven waarvan de vergunning adviesplichtig is bij RO archeologisch onderzocht worden…

  3. ArcheoNet says:

    De Riemstse locatie, zo blijkt bij navraag bij ZOLAD-archeoloog Tim Vanderbeken, archeoloog van de intergemeentelijke archeologische dienst van Bilzen, Lanaken, Riemst en Voeren, is een uitgeputte leemgroeve van steenfabrikant Vandersanden in Membruggen. Die wordt nu opgevuld. “Veel amateurs volgen werven in de Tongerse binnenstad van nabij. Als ze vrachtwagens met afgegraven grond zien vertrekken, volgen ze die. Zo weten we dat die vondsten in Membruggen van Tongerse grond afkomstig zijn. Daar waren mooie vondsten bij: tientallen Romeinse mantelspelden, gebruiksvoorwerpen en munten. Allemaal afkomstig van diezelfde locatie. Dat betekent dat tientallen tonnen Tongerse grond zomaar kunnen afgegraven worden zonder archeologische toets. Dat kan eigenlijk niet. Sinds 1993 bestaat er een decreet dat archeologische zorgplicht voorschrijft.”

    Verder zou het om minstens één grotere werf gaan waar archeologisch onderzoek is gebeurd. Bij gebrek aan harde bewijzen wil Vanderbeken geen werfnaam noemen.

    Het Tongerse stadsbestuur vindt de aantijgingen van Vanderbeken misplaatst. “Hij valt het beleid van de stad aan, maar weigert tegelijk concrete informatie te geven”, zeggen waarnemend burgemeester en directeur van het provinciaal Gallo-Romeins Museum Carmen Willems en schepen van Archeologie Gerard Stassen. “De grond kan in elk geval niet afkomstig zijn van werken in opdracht van de stad. Die wordt wel degelijk archeologisch onderzocht. Daarvoor hebben we contracten met grondverwerkingsbedrijven. Voor andere, publiek-private en private, bouwprojecten volgen we strikt de wetgeving en werken we nauw samen met het Agentschap Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed. Dat is als enige in Vlaanderen bevoegd. De stad kan niet eens een archeologisch onderzoek opleggen. We betreuren dat ZOLAD zijn informatie niet beschikbaar stelt. Dat zou deontologisch de enige correcte manier van handelen zijn.” Iets wat ZOLAD tegenspreekt: “Het agentschap is voorbije maandag op de hoogte gebracht. De vondsten zelf worden, of zijn, al door de vinders aangemeld bij de Centrale Archeologische Inventaris.”

    Is de controle op archeologisch onderzoek dan lek in Vlaanderen? Het is in elk geval complex. Binnen het Agentschap R-O Vlaanderen coördineert archeoloog Werner Wouters onroerend erfgoed: “Wij zijn verantwoordelijk voor het administratieve luik en bekijken of procedures juist worden opgevolgd. De archeologische zorgplicht, waar elke private bouwheer aan gebonden is, kan je niet toepassen op elke werf. Zeker niet in een stad als Tongeren. Dat zou funest zijn voor de stadsontwikkeling. Dat er bij afgegraven gronden toch nog voorwerpen gevonden zijn, hoort bij de risico’s van het vak. Elk archeologisch onderzoek is een kwestie van keuzes. Je kan niet elke morzel grond onderzoeken. Al is er wel een lacune in de wetgeving. Met een metaaldetector afgegraven grond onderzoeken mag, maar is niet verplicht. Het zijn bijkomende kosten voor de bouwheer. Als beoordelaar van een vergunning kunnen we een onderzoek met een metaaldetector niet opleggen.”

    hbvl.be

Reageer