Bij een archeologisch onderzoek in het West-Vlaamse Ruiselede hebben archeologen van adviesbureau Soresma een Gallo-Romeins grafveld aangetroffen. Het grafveld zelf is gelegen buiten de bewoningskern en bestaat uit een grafmonument of enclosure en uit maximum negen herkenbare brandrestengraven, waarvan twee exemplaren binnen het monument gelegen waren. In een van de graven werden zes goed bewaarde recipiënten uit aardewerk gevonden, waaronder een speciaal miniatuurpotje. Op basis van deze vondsten kan dit graf gedateerd worden in de 1ste eeuw na Christus.

Sinds begin oktober voert Soresma archeologisch onderzoek aan de Ommegangstraat te Ruiselede. De opgraving werd noodzakelijk geacht na een proefsleuvencampagne, uitgevoerd door Ruben Willaert bvba in april, waarbij een groot aantal sporen uit verscheidene periodes werden aangetroffen. Eerder onderzoek in Ruiselede bracht al grafheuvels uit de bronstijd (2000-800 v.Chr.) aan het licht alsook een mogelijk Romeins wegtracé en een ijzertijdmonument.

Tijdens een eerste fase van het onderzoek werden twee vlakken aangelegd, goed voor ongeveer 5750 m². Door de sterke bioturbatie waren de sporen pas zichtbaar op een diepte van 80-110 cm onder het huidige maaiveld. Over beide zones komen grote clusters van paalsporen voor, alsook sporen van een waterput, kuilen en grachten. De dateerbare sporen stammen uit de periode tussen het finaal neolithicum (3000-2000 v.Chr.) en de vroeg-Romeinse periode (69 n.Chr). Het materiaal bestaat uit silex en aardewerkfragmenten. In de zuidelijke zone van het onderzoeksgebied nabij de Poekebeek komen opvallend veel silex vondsten aan het vondsten. Het merendeel van deze silex is bewerkt en bestaat o.a. uit schrabbers, klingen, boor, steker… Kenmerkend is dat vele sporen in deze zone een erg uitgeloogd profiel vertonen. Voorlopig konden nog geen exacte gebouwstructuren uit deze oudste periode herkend worden. In totaal konden wel al met zekerheid een zevental gebouwplattegrondjes herkend worden uit verscheidene periodes. Het merendeel hiervan wordt ingenomen door spiekers (graanschuurtjes) die veelvuldig werden aangelegd nabij de akkers en het erf. Sommige ervan zouden dateren uit de bronstijd – ijzertijd.

Uniek voor de streek rond Ruiselede en zeldzaam voor Vlaanderen betreft de aanwezigheid van een Gallo-Romeins grafveld met grafmonument. Het grafveld zelf is gelegen buiten de bewoningskern (die nog niet met zekerheid is aangetroffen) en bestaat uit een grafmonument (enclosure) en maximum negen herkenbare brandrestengraven (Brandgrubengräber) waarvan twee exemplaren binnen het monument gelegen waren. Deze twee graven, die in tegenstelling tot de andere graven oost-west georiënteerd zijn, mogen waarschijnlijk gezien worden als de laatste rustplaats van de meest belangrijkste mensen van de streek ten tijde van de Romeinse overheersing. In Oost -en West-Vlaanderen (zandig Civitas Menapiorum) zien we een zeer sterke concentratie van dit graftype in vergelijking met de andere gebieden. De uniformiteit moet zeker in verband staan met een diep beleefd begrafenisritueel. Ten oosten van dit monument, dat bestaat uit een gracht met rechthoekige vorm (21 m op 12,5), liggen nog eens zeven graven. Het enclos toont op een tweetal plaatsen in het zuiden en zuidwesten een onderbreking. De gracht is op zijn breedst een goeie 40 cm breed. Dergelijke grafmonumenten werden al aangetroffen in Maldegem, Ursel, Oudenburg, Oostwinkel en Jabbeke.

Groot was de verbazing van de archeologen dat in één graf maar liefst zes aardewerk potten (TS kom, TN beker, handgemaakt bekertje, handgemaakt kommetje, oxiderend gedraaid deksel en oxiderend gedraaide pot) waren meegegeven in de nis. Zeldzaam betrof ook de aanwezigheid van een mini-potje met hoogte van nog geen 10 cm. Dergelijke miniatuur potjes werden niet gebruikt voor het dagelijks leven, maar enkel in het begrafenisritueel. Op basis van de deze eerste vondsten dateren de archeologen het graf in de 1ste eeuw n.Chr. Het graf had een lengte van 1,6 m en was een goeie 30 cm bewaard. Opmerkelijk was ook de aanwezigheid van een groot stuk verbrand bot in de nis.

Het komt maar heel zelden voor dat dergelijke hoeveelheden aardewerk werden meegegeven met de overledene. Dit benadrukt het belang van de overledene en wordt alleen maar versterkt door de ligging nabij het grafmonument. In een ander graf ook ten oosten van het monument zijn in de houtskoollens de resten aangetroffen van een handgemaakte kookpot. Het is algemeen gekend dat de handgemaakte -en reducerend gedraaide (kook)pot veelvuldig als grafgift werden meegegeven. Uitzonderlijk was de bewaarde diepte van dit graf, maar liefst 60/65 cm onder het huidige maaiveld. Alle vondsten werden in blok gelicht om later in een labo op wetenschappelijk verantwoorde wijze te ontleden en te bestuderen.

In de komende weken zullen de verschillende structuren en sporen nader onderzocht worden. Het team van zeven archeologen staat onder leiding van Jasper Deconynck. Alles samen wordt 1,2 ha vlakdekkend onderzocht. Directe aanleiding voor dit onderzoek is de geplande aanleg van een sociale woonwijk door Vivendo en de Mandel.

Meer info: Jeroen Van den Borre – Jasper Deconynck